درد مفصل فکی-گردنی (TMJ) و میگرن دو شرایط متفاوت با علائم همپوشان هستند که اغلب بهاشتباه برای یکدیگر درمان میشوند. درد TMJ معمولاً در ناحیه فک، شقیقه و گوش احساس میشود، در حالی که میگرن یک سردرد تپشی یکطرفه است که با تهوع، حساسیت به نور و صدا همراه است. تشخیص صحیح، شرط لازم برای درمان مؤثر است. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، ارزیابی تخصصی هر دو شرایط ارائه میشود.
آناتومی مفصل فکی
مفصل گیجگاهی-فکی (Temporomandibular Joint یا TMJ) درست جلوی گوش قرار دارد و فک پایین را به استخوان گیجگاهی متصل میکند. این مفصل، پیچیدهترین مفصل بدن است زیرا هم چرخشی و هم لغزشی است. عضلات جونده (Masseter)، پتریگوئید داخلی و خارجی، گیجگاهی (Temporalis) و دیگاستریک در حرکت فک نقش دارند. هر گونه اختلال در این مفصل یا عضلات میتواند باعث درد فکی، شقیقه و سر شود.
علل درد TMJ
علل شایع درد TMJ شامل: دندان قروچه (Bruxism) بهویژه در خواب، فشار دادن فک بهدلیل استرس، صدمه مستقیم به فک یا صورت، آرتروز مفصل فکی، رشتگی رباط دیسک فکی، عادتهای بد دهانی (مثل جویدن آدامس زیاد، ناخن جویدن، گاز گرفتن لب)، و تغییرات هورمونی در زنان. درد TMJ اغلب با باز کردن دهان، جویدن سخت یا خمیازه تشدید میشود.
علل میگرن
میگرن یک اختلال عصبی-عروقی است که با فعالسازی غیرطبیعی مسیرهای درد در مغز و عروق سر مشخص میشود. علل شناختهشده عبارتاند از: ژنتیک (سابقه خانوادگی)، تغییرات هورمونی (قاعدگی، بارداری، کنترل بارداری)، محرکهای غذایی (تیرامین، گلوتامات، نیترات، کافئین)، محرکهای محیطی (نور چشمک، بوی قوی، صدا)، استرس، تغییر خواب، و تغییرات آبوهوایی. میگرن اغلب با اورا (اختلالات بینایی، حسی یا زبانی) همراه است.
علائم تمایزدهنده
علائمی که TMJ را از میگرن متمایز میکنند: ۱