سرگیجه یکی از علائم ناراحت‌کننده‌ای است که می‌تواند کیفیت زندگی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد. احساس چرخش محیط، عدم تعادل، حالت تهوع، تاری دید هنگام حرکت سریع سر و حتی سقوط از علائم وستیبولار هستند. این علائم غالباً ناشی از اختلال در گوش داخلی (سیستم وستیبولار) هستند و در بسیاری از موارد با توانبخشی وستیبولار قابل درمان یا بهبود هستند.
در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، ارزیابی و درمان اختلالات وستیبولار توسط فیزیوتراپیست‌های آموزش‌دیده انجام می‌شود. در این مقاله علل، ارزیابی و رویکرد درمانی وستیبولار را مرور می‌کنیم.
چه علائمی نشان‌دهنده درگیری وستیبولار است؟
سرگیجه چرخشی (احساس چرخش محیط یا خود)، سرگیجه هنگام تغییر وضعیت سر، ناپایداری هنگام راه رفتن یا ایستادن، تاری دید هنگام حرکت سریع سر، حساسیت به حرکت بصری (مثلاً در ماشین یا فروشگاه)، افت تمرکز، خستگی زودرس و در برخی موارد تهوع و استفراغ از علائم شایع هستند. این علائم می‌توانند از خفیف تا ناتوان‌کننده متغیر باشند.
شایع‌ترین علل عبارتند از: BPPV (سرگیجه موقعیتی پاروکسیسمال خوش‌خیم) که ناشی از جابجایی ذرات otolith در گوش داخلی است؛ وستیبولوپاتی ناشی از ویروس؛ بیماری منیر؛ سردرد میگرنی وستیبولار؛ و اختلالات تعادل ناشی از سکته مغزی یا ضربه مغز.
ارزیابی وستیبولار چگونه انجام می‌شود؟
فیزیوتراپیست‌های کلینیک هویزه با مجموعه‌ای از تست‌های بالینی، سیستم وستیبولار، چشمی و حرکتی را ارزیابی می‌کنند. تست Dix-Hallpike برای تشخیص BPPV، تست تعادل ایستا و پویا، ارزیابی حرکات چشم (نوروفیزیولوژی)، تست راه رفتن و ارزیابی گردن از جمله مواردی هستند که انجام می‌شوند. در صورت نیاز، بیمار به متخصص گوش، بینی و حلق برای آزمایش‌های پیشرفته ارجاع داده می‌شود.
درمان فیزیوتراپی وستیبولار شامل چه می‌شود؟
اگر علائم ناشی از BPPV باشد، مانور Epley یا Semont برای جابجایی ذرات otolith به موقعیت صحیح، در همان جلسه اول می‌تواند علائم را بهبود دهد. در موارد دیگر، برنامه توانبخشی وستیبولار (VRT) شامل تمرینات همگرایی چشم، تمرینات گاز ساکاد، تمرینات تعادل ایستا و پویا با حرکت تدریجی سر، تمرینات راه رفتن با چرخش سر، و در موارد پیشرفته، مواجهه تدریجی با محرک‌های بصری (Habituation) است.
برنامه معمولاً شامل ۶ تا ۱۲ جلسه است و بیمار آموزش می‌بیند که تمرینات را در منزل روزانه انجام دهد. اغلب بیماران در طی ۴ تا ۸ هفته بهبود چشمگیری را تجربه می‌کنند. در موارد مزمن، ممکن است برنامه به مدت طولانی‌تری لازم باشد.
این محتوا جنبه آموزشی دارد و جایگزین ویزیت پزشک متخصص گوش، بینی و حلق نیست. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، ارزیابی و توانبخشی وستیبولار به‌صورت تخصصی ارائه می‌شود. برای رزرو نوبت با شماره ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶ تماس بگیرید.