واژه‌نامه فیزیوتراپی

رشته تخصصی درمانی که با استفاده از حرکت، تمرین، دست‌درمانی و تجهیزات فیزیکی (مانند گرما، سرما، موج و برق) به بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن و کاهش درد می‌پردازد.

فرآیند درمانی و آموزشی هدفمند که پس از آسیب یا بیماری، به فرد کمک می‌کند به حداکثر استقلال حرکتی و عملکردی برگردد.

جلسه نخست فیزیوتراپی که در آن فیزیوتراپیست با بررسی پرونده پزشکی، معاینه بدنی و آزمایش‌های عملکردی، علت و شدت مشکل را تشخیص داده و برنامه درمانی طراحی می‌کند.

برنامه درمانی شخصی‌سازی‌شده شامل تعداد جلسات، نوع تمرینات، روش‌های درمانی و اهداف قابل اندازه‌گیری که بر اساس ارزیابی اولیه طراحی می‌شود.

اختصار روش استاندارد درمان آسیب‌های حاد ورزشی شامل استراحت (Rest)، یخ (Ice)، فشار (Compression) و بالا نگه‌داشتن عضو آسیب‌دیده (Elevation).

واکنش طبیعی بدن به آسیب یا عفونت که با قرمزی، تورم، گرما، درد و کاهش عملکرد همراه است. التهاب مزمن می‌تواند به بافت آسیب برساند و نیازمند درمان فیزیوتراپی است.

انقباض ناگهانی و غیرارادی عضله که می‌تواند دردناک باشد و معمولاً در پاسخ به آسیب، فشار یا مشکلات عصبی رخ می‌دهد.

کاهش دامنه حرکتی مفصل به‌دلیل عدم حرکت، التهاب یا آسیب که با دست‌درمانی و تمرینات فعال درمان می‌شود.

میزان حرکتی که یک مفصل می‌تواند در جهات مختلف انجام دهد؛ یکی از شاخص‌های کلیدی در ارزیابی پیشرفت فیزیوتراپی.

توانایی حفظ وضعیت بدن در حالت ایستاده یا در حال حرکت؛ تمرین تعادل به‌ویژه در توانبخشی سالمندان و پیشگیری از سقوط اهمیت بالایی دارد.

روش درمانی تخصصی که فیزیوتراپیست با استفاده از دست‌ها، مفاصل و بافت‌نرم را به حرکت درمی‌آورد، خشکی را برطرف کرده و درد را کاهش می‌دهد.

استفاده از امواج صوتی با انرژی بالا برای تحریک ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده، به‌ویژه در تاندینوپاتی مزمن، خار پاشنه و دردهای مزمن عضلانی.

کاربرد نور لیزر با طول‌موج مشخص برای کاهش درد، التهاب و تسریع ترمیم بافت، به‌ویژه در زخم‌های مزمن و آسیب‌های عضلانی-اسکلتی.

تحریک عصبی از طریق پوست (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation) با جریان برق کم‌توان از طریق الکترود چسبیده به پوست، برای کنترل درد حاد و مزمن.

استفاده از امواج صوتی فرکانس‌بالا برای گرم کردن بافت‌های عمقی، افزایش خون‌رسانی و تسریع ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده.

تمرینات هدفمند برای افزایش طول و انعطاف عضلات و فاسیا که در پیشگیری و درمان خشکی، اسپاسم و کوتاهی عضلانی کاربرد دارد.

تمرینات مقاومتی پیش‌رونده که با افزایش توان عضلانی، پایداری مفصل را بهبود می‌بخشند و ریسک آسیب مجدد را کاهش می‌دهند.

تمرینات هدفمند برای تقویت عضلات شکم، کمر و لگن که نقش پایه‌ای در پایداری ستون فقرات و انتقال قدرت در بدن دارند.

تمرینات تخصصی برای حرکت‌دادن و رهاسازی اعصاب محیطی (مانند عصب سیاتیک) در مسیر آناتومیکی آن‌ها؛ در درمان سیاتیک و دردهای عصبی کاربرد دارد.

نوع نوار چسباندن ویژه (Kinesio Tape) که با تحریک گیرنده‌های پوستی، فشاری ملایم روی بافت اعمال می‌کند و در کاهش درد، بهبود جریان خون و پایداری عضلانی مؤثر است.

دستگاه کوچک قابل حمل که جریان الکتریکی کم‌توان را از طریق الکترودها به پوست می‌فرستد و برای کنترل درد در منزل یا کلینیک استفاده می‌شود.

دستگاه کمپرس پیوسته (Continuous Passive Motion) که مفصل عمل‌شده را به‌صورت غیرفعال در دامنه حرکتی مشخص حرکت می‌دهد؛ معمولاً پس از جراحی زانو و شانه استفاده می‌شود.

ابزار حمایتی که مچ دست را در وضعیت خنثی نگه می‌دارد و در درمان سندرم تونل کارپال، رگ‌به‌رگ رفتن و آسیب‌های مچ کاربرد دارد.

ابزار حمایتی برای تثبیت زانو، کنترل حرکت کشکک و کاهش درد در آسیب‌های رباط صلیبی، منیسک و آرتروز زانو.

نوار چسبندگی دار الاستیک که می‌تواند تا چند روز روی پوست باقی بماند و برای حمایت عضلانی، کاهش التهاب و بهبود وضعیت بدن استفاده می‌شود.

اتصال دو یا چند استخوان که امکان حرکت بدن را فراهم می‌کند؛ مانند مفصل زانو، شانه و مچ. بیماری‌های مفصلی از شایع‌ترین دلایل مراجعه به فیزیوتراپی هستند.

بافت همبند فیبری که استخوان‌ها را به یکدیگر در مفصل متصل می‌کند و پایداری مفصل را تأمین می‌کند. کشیدگی یا پارگی رباط از آسیب‌های شایع ورزشی است.

بافت همبند که عضله را به استخوان متصل می‌کند و نیروی عضلانی را به استخوان منتقل می‌کند. التهاب تاندون (تندینیت) از علل شایع درد است.

بافت قابل انقباض که مسئول تولید حرکت، حفظ وضعیت و تولید گرما در بدن است. تقویت و کشش عضله بخش اصلی برنامه فیزیوتراپی را تشکیل می‌دهد.

بافت همبند نازک که عضلات، اندام‌ها و استخوان‌ها را در بر می‌گیرد. خشکی فاسیا می‌تواند منجر به درد مزمن و محدودیت حرکتی شود.

ساختار استخوانی مرکزی بدن متشکل از ۳۳ مهره که از جمجمه تا لگن امتداد دارد و از طناب نخاعی محافظت می‌کند. مشکلات ستون فقرات مانند کمردرد و دیسک از علل اصلی مراجعه به فیزیوتراپی هستند.

بالشتک غضروفی بین مهره‌ها که نقش ضربه‌گیر و اجازه‌دهنده حرکت ستون فقرات را دارد. بیرون‌زدگی یا فتق دیسک می‌تواند بر اعصاب مجاور فشار آورد و درد سیاتیک ایجاد کند.

بلندترین و قطورترین عصب بدن که از پایین ستون فقرات تا پا امتداد دارد. التهاب یا فشار روی این عصب باعث درد سیاتیک می‌شود که با نورودینامیک و تمرینات خاص درمان می‌شود.