اختلالات مفصل فکی-گیجگاهی (TMJ) یکی از علل پنهان درد مزمن صورت، سرگیجه، سردرد و صدای کلیک در فک هستند. این اختلالات می‌توانند ناشی از فشار روحی، دندان‌قروچه (Bruxism)، آسیب گردن، آرتروز یا عادت‌های دهانی نادرست باشند. ماساژ خودکار یکی از مؤثرترین روش‌های تسکین درد و سفتی مفصل فکی است که می‌توانید در منزل انجام دهید.
در این مقاله، تکنیک‌های ماساژ خودکار را برای تسکین درد فک و بهبود عملکرد مفصل فکی آموزش می‌دهیم. این تمرینات برای اکثر افراد بی‌خطر هستند، اما در صورت تشدید درد یا محدودیت شدید، حتماً با فیزیوتراپیست مشورت کنید.
ناحیه‌های هدف در ماساژ فک
برای ماساژ مؤثر، باید سه ناحیه را در نظر بگیرید: عضلات جونده (Masseter) در گونه، عضلات گیجگاهی (Temporalis) در شقیقه، و عضلات پتریگوئید داخلی و خارجی که در عمق قرار دارند و دسترسی به آن‌ها از داخل دهان ممکن است. همچنین عضلات گردن و شانه نیز به‌دلیل ارتباط عصبی با فک، باید در نظر گرفته شوند.
تکنیک اول: ماساژ عضله جونده
دست خود را روی گونه قرار دهید، دقیقاً زیر استخوان گونه و بالای زاویه فک. انگشتان خود را به آرامی فشار دهید و عضله را که هنگام گاز گرفتن فعال می‌شود، حس کنید. با حرکت دایره‌ای ملایم به مدت ۳۰ ثانیه در هر طرف ماساژ دهید. فشار باید قابل تحمل باشد و درد ایجاد نکند. در صورت یافتن نقاط حساس (Trigger Points)، فشار ثابت ملایم برای ۱۵ تا ۳۰ ثانیه اعمال کنید.
تکنیک دوم: ماساژ عضله گیجگاهی
انگشتان خود را در ناحیه شقیقه، دقیقاً بالای قوس استخوان گونه و کنار چشم قرار دهید. با حرکت دایره‌ای ملایم به سمت عقب، این ناحیه را ماساژ دهید. این عضله در افراد با دندان‌قروچه معمولاً بسیار حساس و سفت است. ماساژ این ناحیه به‌طور قابل توجهی سردرد و تنش سر را کاهش می‌دهد.
تکنیک سوم: ماساژ داخل دهانی
دست تمیز را داخل دهان ببرید و انگشت اشاره را روی عضله پتریگوئید داخلی قرار دهید (این عضله در ناحیه داخلی فک پایین، پشت دندان‌های آسیاب بزرگ قرار دارد). با فشار ملایم و حرکت دایره‌ای، این ناحیه را ماساژ دهید. این تکنیک به دلیل حساسیت ناحیه، باید بسیار ملایم انجام شود و در صورت ایجاد درد شدید، متوقف شود.
تکنیک چهارم: کشش فک فعال
دهان را به آرامی باز کنید تا جایی که بدون درد ممکن است. سپس فک را به جلو و عقب حرکت دهید. این حرکت را ۱۰ بار تکرار کنید. سپس فک را به چپ و راست حرکت دهید. این تمرین به بهبود دامنه حرکتی فک کمک می‌کند. در صورت ایجاد کلیک بدون درد، جای نگرانی نیست.
تکنیک پنجم: رهاسازی عضلات گردن
از آنجا که عضلات گردن ارتباط تنگاتنگی با مفصل فکی دارند، رهاسازی آن‌ها به تسکین علائم فک کمک می‌کند. انگشتان خود را پشت گردن قرار دهید و با حرکت دایره‌ای ملایم، عضلات پشت گردن را ماساژ دهید. سپس عضلات ذوزنقه در شانه‌ها را ماساژ دهید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد فک بیش از ۲ هفته ادامه یافت، اگر دهان به‌طور قابل توجهی محدود شد (کمتر از ۳ انگشت باز شدن)، اگر قفل شدن فک رخ داد، اگر درد به سایر نواحی سر و صورت گسترش یافت، یا اگر صدای کلیک با درد همراه بود، حتماً به فیزیوتراپیست یا متخصص ارتوپد فک مراجعه کنید. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، ارزیابی تخصصی و درمان اختلالات TMJ انجام می‌شود.
توجه: این تکنیک‌ها جنبه آموزشی دارند و جایگزین درمان تخصصی نیستند. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، درمان اختلالات TMJ با رویکرد جامع شامل دست‌درمانی، تمرینات تخصصی و اصلاح عادات انجام می‌شود. برای رزرو نوبت با شماره ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶ تماس بگیرید.