پارگی لابرال شانه (Labral Tear) یکی از آسیب‌های پیچیده و نسبتاً شایع مفصل شانه است که در ورزشکاران پرتاب‌کننده، وزنه‌برداران و افرادی که ضربه‌های مکرر به شانه داشته‌اند دیده می‌شود. لابرال یک حلقه بافتی فیبروکارتیلاژینوز است که حاشیه حفره گلنوئید را عمیق می‌کند و پایداری شانه را تأمین می‌کند. پارگی آن می‌تواند درد مبهم، احساس کلیک و «خالی کردن» شانه ایجاد کند و در صورت عدم درمان صحیح، به دررفتگی مکرر منجر شود.
انواع پارگی لابرال
پارگی‌های لابرال بر اساس محلشان طبقه‌بندی می‌شوند. پارگی SLAP (Superior Labrum Anterior to Posterior) در بخش بالایی لابرال رخ می‌دهد و معمولاً ناشی از پرتاب مکرر یا کشش ناگهانی است. پارگی Bankart در بخش قدامی‌تحتانی است و اغلب پس از دررفتگی قدامی شانه دیده می‌شود. پارگی‌های Posterior بیشتر در وزنه‌برداران دیده می‌شود. نوع پارگی، انتخاب روش درمان و طول دوره توانبخشی را تعیین می‌کند.
علائم و تشخیص
علائم شامل درد مبهم در عمق شانه، احساس کلیک یا قفل شدن هنگام حرکت، احساس ضعف یا ناپایداری، درد هنگام پرتاب یا خوابیدن روی سمت آسیب‌دیده است. تشخیص با معاینه فیزیکی تخصصی (تست‌های O'Brien، Hawkin، Apprehension) و در صورت نیاز، MRI آرتروگرام انجام می‌شود. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه ارزیابی تخصصی شانه شامل تست‌های پایداری، دامنه حرکتی و قدرت عضلانی انجام می‌شود.
مرحله ۱: محافظت و کنترل درد (۰-۳ هفته)
هدف اصلی در هفته‌های اول، کنترل درد و التهاب، حفظ دامنه حرکتی تا حد ایمن و جلوگیری از فعال‌سازی عضلات پایدارکننده است. استفاده از اسلینگ برای ۲ تا ۳ هفته، یخ‌درمانی، تمرینات Pendulum، چرخش خارجی و داخلی ایزومتریک بدون مقاومت، و تمرینات دست و مچ برای حفظ جریان خون توصیه می‌شود. فعالیت‌های بالای سر یا پرتاب کاملاً ممنوع است.
مرحله ۲: تقویت تدریجی (۳-۸ هفته)
با کاهش درد و بهبود دامنه حرکتی، تمرینات تقویتی ملایم روتاتور کاف آغاز می‌شوند. چرخش خارجی و داخلی با کش سبک، تمرینات اسکاپولار (کتفی) مانند Scapular Squeeze و Wall Slide، تمرینات هسته مرکزی برای پایداری انتقال نیرو، و تمرینات تعادلی شانه با دست آزاد. در این مرحله، تمرینات دست‌درمانی توسط فیزیوتراپیست برای آزادسازی بافت نرم و موبیلیزاسیون مفصل نیز مؤثر است.
مرحله ۳: تقویت پیشرفته (۸-۱۶ هفته)
در این مرحله تمرکز بر بازگشت به الگوهای حرکتی ورزشی است. تمرینات با کش مقاومتی متوسط تا سنگین، تمرینات PNF شانه، تمرینات پرایوپسیپشن (تعادل عضلانی) روی سطح ناپایدار، تمرینات اکسنتریک، و شبیه‌سازی حرکات ورزشی با سرعت کنترل‌شده. در ورزشکاران پرتاب‌کننده، برنامه بازگشت به پرتاب (Thrower's Program) گام‌به‌گام اعمال می‌شود.
مرحله ۴: بازگشت به ورزش (۱۶-۲۴ هفته)
پیش از بازگشت کامل به ورزش رقابتی، بیمار باید تست‌های عملکردی استاندارد را با موفقیت طی کند: قدرت چرخش خارجی حداقل ۸۵٪ نسبت به سمت سالم، دامنه حرکتی کامل بدون درد، انجام حرکت ورزشی خاص بدون کلیک یا ناپایداری، و پاسخ موثر در تست‌های تعادلی پویا. در کلینیک هویزه این ارزیابی‌ها با ابزار دقیق انجام می‌شود.
چه زمانی جراحی لازم است؟
اگر پس از ۳ تا ۶ ماه درمان محافظه‌کارانه علائم ادامه یابد، یا در صورت پارگی بزرگ، دررفتگی مکرر، یا پارگی در ورزشکاران حرفه‌ای پرتاب‌کننده، جراحی آرتروسکوپی توصیه می‌شود. پس از جراحی، برنامه توانبخشی مشابه اما با خط‌مشی محافظه‌کارانه‌تر اعمال می‌شود.
توجه: این مقاله جنبه آموزشی دارد. اگر علائم پارگی لابرال را تجربه می‌کنید، ارزیابی تخصصی در کلینیک فیزیوتراپی هویزه توصیه می‌شود. شماره نوبت‌دهی ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶.