ایمپینجمنت شانه (Shoulder Impingement) یا سندرم کفار ذوزنقه‌ای-کراکمیال (Subacromial Impingement Syndrome) یکی از شایع‌ترین علل درد شانه در افراد بالای ۳۰ سال است. در این شرایط، تاندون سوپرااسپیناتوس (عضله چرخاننده خارجی شانه) و بورس زیراکرمیال، هنگام بالا بردن دست، در فضای تنگ بین سر هومروس و آکرومیون گیر می‌افتند. این فشار مکرر به التهاب، درد و در موارد پیشرفته به پارگی تاندون رتاتور کاف منجر می‌شود. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، ارزیابی و درمان تخصصی ایمپینجمنت شانه با رویکرد چندوجهی ارائه می‌شود.
علت ۱: ضعف عضلات رتاتور کاف
عضلات رتاتور کاف (سوپرااسپیناتوس، اینفرااسپیناتوس، ترس ماینور و ساب‌اسکاپولاریس) وظیفه نگه داشتن سر هومروس در گلبنوئید را بر عهده دارند. وقتی این عضلات ضعیف باشند، سر هومروس هنگام بالا بردن دست به سمت بالا حرکت می‌کند و فضای زیراکرمیال را تنگ می‌کند. این شایع‌ترین علت ایمپینجمنت است. در کلینیک هویزه، تست‌های ویژه (مانند Empty Can Test، External Rotation Resistance) برای ارزیابی ضعف رتاتور کاف به‌کار گرفته می‌شود.
علت ۲: اختلال عملکرد عضلات کتف
عضلات سراتیوس آنتریور و تراپزیوس پایینی، هنگام بالا بردن دست، کتف را باید به سمت بالا و چرخش به خارج ببرند. اگر این عضلات ضعیف باشند یا الگوی حرکتی نادرست باشد، آکرومیون پایین می‌ماند و فضای زیراکرمیال تنگ می‌شود. این علت در افراد sedentary شایع است. در کلینیک هویزه، ارزیابی الگوی حرکتی شانه (Scapulohumeral Rhythm) با دوربین و نرم‌افزار تخصصی انجام می‌شود.
علت ۳: فرم آکرومیون نوع ۳ (قلاب‌دار)
آکرومیون (برآمدگی استخوانی شانه) سه نوع دارد: نوع ۱ (تخت)، نوع ۲ (منحنی) و نوع ۳ (قلاب‌دار). نوع ۳ با فضای زیراکرمیال تنگ‌تر همراه است و فرد را مستعد ایمپینجمنت می‌کند. این نوع در حدود ۴۰ درصد جمعیت وجود دارد. در کلینیک هویزه، در صورت وجود علائم ایمپینجمنت، اشعه‌ای ساده شانه برای بررسی فرم آکرومیون تجویز می‌شود.
علت ۴: فعالیت مکرر بالای سر
مشاغل و ورزش‌هایی که نیاز به بالا بردن مکرر دست بالای سر دارند: نقاشی ساختمان، معلمان، آرایشگران، شناگران، تنیس‌بازان، والیبالیست‌ها. این فعالیت مکرر، تاندون سوپرااسپیناتوس را ملایم اما مزمن آسیب می‌زند و منجر به التهاب می‌شود. در کلینیک هویزه، مشاوره اصلاح تکنیک ورزشی یا حرفه‌ای بخشی از درمان است.
علت ۵: اختلالات فرم بدن
شانه گرد (Rounded Shoulders) و سر به جلو (Forward Head)، از عوامل زمینه‌ساز ایمپینجمنت هستند. این اختلالات باعث می‌شوند کتف به سمت جلو و پایین چرخش کند و فضای زیراکرمیال را تنگ کند. افراد sedentary و کاربران کامپیوتر در معرض این علت هستند. در کلینیک هویزه، برنامه اصلاح فرم بدن بخشی از درمان ایمپینجمنت است.
علت ۶: کلسفیکاسیون تاندون یا بورس
در برخی موارد، رسوب کلسیم در تاندون سوپرااسپیناتوس یا بورس زیراکرمیال رخ می‌دهد (Calcific Tendinitis). این رسوب، فضای زیراکرمیال را پر می‌کند و ایمپینجمنت را تشدید می‌کند. این علت در زنان ۴۰ تا ۶۰ سال شایع‌تر است. در کلینیک هویزه، در صورت وجود علائم خاص، سونوگرافی یا MRI برای تشخیص تجویز می‌شود.
چه علائم هشداردهنده‌ای را باید جدی گرفت؟
درد هنگام بالا بردن دست بالای ۹۰ درجه (Painful Arc)، درد شبانه که خواب را مختل می‌کند (به‌ویژه هنگام خوابیدن روی شانه دردناک)، ضعف در بالا بردن دست (مثلاً مشکلات در باز کردن کابینت بالایی یا شانه کردن شیشه)، احساس کلیک یا صدای تق‌تق هنگام حرکت شانه، کاهش دامنه حرکتی. در صورت بروز این علائم، ارزیابی تخصصی ضروری است.
فیزیوتراپی هویزه چگونه به شما کمک می‌کند؟
برنامه درمانی شامل: ارزیابی کامل با تست‌های ویژه (Hawkins-Kennedy، Neer، Empty Can)، دست‌درمانی برای آزادسازی بافت نرم و مولیلیزیشن مفصل، تمرینات تقویتی رتاتور کاف (چرخش خارجی با کش)، تمرینات تقویتی کتف (Scapular Squeeze، Wall Slides)، تمرینات اصلاح فرم بدن، درمان‌های فیزیکی (اولتراسوند، لیزر، TENS)، آموزش اصلاح فعالیت روزمره. در موارد مقاوم، همکاری با پزشک برای تزریق کورتون یا ارزیابی جراحی.
چه زمانی به جراحی نیاز داریم؟
جراحی فقط در موارد زیر در نظر گرفته می‌شود: ۱