سردرد تنشی (Tension-Type Headache) شایع‌ترین نوع سردرد در بزرگسالان است و تا ۸۰ درصد جمعیت را در مقطعی از زندگی تحت تأثیر قرار می‌دهد. این سردرد به صورت درد فشارآور، دوطرفه و معمولاً پیشانی-گیجگاهی-پس‌سری احساس می‌شود و اغلب با سفتی عضلات گردن، شانه و جمجمه همراه است. دردهای مزمن (بیش از ۱۵ روز در ماه) کیفیت زندگی بیمار را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهند و درمان دارویی به تنهایی اغلب ناکافی است. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، رویکرد چندوجهی و مبتنی بر شواهد برای مدیریت این سردرد ارائه می‌شود.
علت و مکانیسم سردرد تنشی چیست؟
مکانیسم اصلی سردرد تنشی، افزایش فعالیت عضلات اسکلتی سر و گردن به ویژه عضلات ترپزیوس بالا، استرنوکلیدوماستوئید، تمپورال و اکسیپیتال است. استرس، اضطراب، خستگی چشمی، فرم بدن نامناسب (به ویژه Text Neck) و کار طولانی با رایانه از عوامل زمینه‌ای هستند. انقباض طولانی‌مدت این عضلات باعث کاهش جریان خون موضعی، تجمع متابولیت‌های التهابی و حساسیت‌پذیری مراکز پردازش درد در سیستم عصبی مرکزی (Central Sensitization) می‌شود. این فرایند، درد را از حالت حاد به مزمن تبدیل می‌کند.
چرا فیزیوتراپی مؤثر است؟
مطالعات بالینی نشان می‌دهند فیزیوتراپی در درازمدت مؤثرتر از داروهای مسکن در مدیریت سردرد تنشی مزمن است. دلیل آن است که فیزیوتراپی به جای پنهان کردن درد، علت زمینه‌ای را هدف قرار می‌دهد: آزادسازی عضلات سفت، تقویت عضلات عمقی گردن، اصلاح فرم بدن و کاهش حساسیت مرکزی. در یک مطالعه ۲۰۲۳، ترکیب دست‌درمانی و تمرینات درمانی به مدت ۸ هفته، فراوانی سردرد را تا ۶۰٪ کاهش داد.
درمان در کلینیک هویزه چگونه است؟
ارزیابی اولیه (۶۰ دقیقه): شامل معاینه وضعیت بدن، دامنه حرکتی گردن، لمس عضلات حساس و بررسی الگوی زندگی (ساعات کار با رایانه، استرس، خواب). در صورت نیاز، تست‌های ویژه عصبی برای رد علل ثانویه انجام می‌شود. دست‌درمانی (Weekly): شامل ماساژ بافت نرم عضلات گردن و شانه، مانیپولیشن ملایم مفاصل گردنی و سینه‌ای، و آزادسازی عصبی اکسیپیتال کوچک. تمرینات درمانی (روزانه در منزل): شامل Chin Tuck، Shoulder Blade Squeeze، کشش ترپزیوس و تمرینات تقویتی عضلات عمقی گردن (Deep Neck Flexor Endurance). اصلاح ارگونومی: راهنمایی برای تنظیم میز کار، ارتفاع مانیتور، جایگاه کیبورد و توصیه‌هایی برای استراحت هر ۳۰ دقیقه.
چه مدت طول می‌کشد؟
پاسخ به درمان معمولاً از جلسه سوم آغاز می‌شود و بهبود چشمگیر در ۶ تا ۸ جلسه محسوس است. دوره کامل درمان برای سردرد مزمن معمولاً ۱۰ تا ۱۲ جلسه هفتگی است. پس از این دوره، تمرینات خانگی ادامه می‌یابند تا از عود جلوگیری شود. بیمارانی که رژیم درمانی را دقیق دنبال می‌کنند، در ۸۰ درصد موارد به کاهش ۵۰٪ یا بیشتر فراوانی سردرد می‌رسند.
چه زمانی نگران باشیم؟
سردرد شدید ناگهانی (تیردار)، سردرد با تب، ضعف عضلانی، اختلال بینایی یا تکلم، یا سردرد پس از ضربه به سر — همه مواردی هستند که نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارند. در صورت وجود این علائم، قبل از شروع فیزیوتراپی به پزشک مراجعه کنید.
سلب مسئولیت پزشکی: این مقاله آموزشی است و جایگزین مشاوره پزشکی نیست. برای تشخیص دقیق و برنامه شخصی، با کلینیک به شماره ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶ تماس بگیرید.