آرتریت روماتوئید (Rheumatoid Arthritis یا RA) یک بیماری مزمن خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به‌اشتباه به مفاصل کوچک دست و پا حمله می‌کند و باعث التهاب، درد، تورم و در نهایت تخریب مفصل می‌شود. این بیماری معمولاً در سنین ۳۰ تا ۵۰ سالگی ظاهر می‌شود و در زنان ۳ برابر شایع‌تر از مردان است.
اگرچه درمان اصلی RA توسط پزشک روماتولوژیست و با داروهای تعدیل‌کننده بیماری (DMARDs) انجام می‌شود، فیزیوتراپی نقش بسیار مهمی در حفظ عملکرد مفاصل، کاهش درد، جلوگیری از تغییر شکل و بهبود کیفیت زندگی دارد. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، برنامه درمانی تخصصی برای بیماران RA طراحی می‌شود.
علائم آرتریت روماتوئید چیست؟
علائم شامل: درد و تورم متقارن در مفاصل کوچک دست و پا (معمولاً هر دو دست یا هر دو پا)؛ سفتی صبحگاهی که بیش از ۳۰ دقیقه طول می‌کشد و با فعالیت بهبود می‌یابد؛ خستگی مزمن؛ تب خفیف؛ کاهش وزن؛ گره‌های روماتوئیدی زیر پوست؛ و در موارد پیشرفته، تغییر شکل مفاصل مانند انحراف انگشتان به سمت زند زیرین (Ulnar Deviation).
تشخیص RA بر اساس علائم بالینی، آزمایش خون (RF و Anti-CCP) و تصویربرداری انجام می‌شود. فیزیوتراپیست در مدیریت این بیماری نقش تیمی همراه با پزشک روماتولوژیست دارد.
فیزیوتراپی در RA چه اهدافی دارد؟
اهداف فیزیوتراپی در آرتریت روماتوئید شامل: کنترل درد و التهاب با روش‌های فیزیکی (سرددرمانی در فاز فعال، گرمادرمانی در فاز مزمن، TENS)؛ حفظ دامنه حرکتی مفاصل درگیر؛ تقویت عضلات اطراف مفاصل برای کاهش فشار روی غضروف؛ آموزش الگوی حفاظت از مفصل (Joint Protection) و صرفه‌جویی در انرژی (Energy Conservation)؛ پیشگیری از تغییر شکل مفاصل؛ و بهبود توان‌بخشی و استقلال بیمار در فعالیت‌های روزانه.
برنامه درمانی باید بر اساس فاز بیماری تنظیم شود. در فاز فعال (flare-up) که مفاصل قرمز، گرم و متورم هستند، تمرینات سبک و حرکات دامنه‌حرکتی ملایم بدون مقاومت توصیه می‌شود. در فاز آرام (remission)، تمرینات مقاومتی تدریجی، تمرینات هوازی و کششی به برنامه اضافه می‌شود.
تمرینات مفید در آرتریت روماتوئید کدامند؟
تمرینات دامنه‌حرکتی (ROM): روزانه ۱ تا ۲ بار حرکات ملایم خم و راست کردن، چرخش و حرکات جانبی همه مفاصل درگیر، هر حرکت ۵ تا ۱۰ تکرار. تمرینات ایزومتریک: در فاز فعال، انقباض عضلانی بدون حرکت مفصل، ۵ ثانیه نگه‌داشتن، ۱۰ تکرار. تمرینات تقویتی تدریجی: در فاز آرام، با کش یا وزنه‌های سبک، ۳ ست ۱۲ تکراری.
تمرینات هوازی کم‌فشار مانند شنا، دوچرخه ثابت یا پیاده‌روی ملایم نیز برای حفظ آمادگی قلبی-عروقی و کنترل وزن توصیه می‌شود. مدت پیشنهادی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه، ۳ بار در هفته است. در کلینیک هویزه، تمرینات در آب (Hydrotherapy) نیز برای بیماران RA به دلیل کاهش فشار روی مفاصل، گزینه بسیار مناسبی است.
این محتوا جنبه آموزشی دارد و جایگزین ویزیت پزشک روماتولوژیست نیست. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، برنامه درمانی تخصصی برای بیماران آرتریت روماتوئید به‌صورت حضوری و آنلاین ارائه می‌شود. برای هماهنگی با شماره ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶ تماس بگیرید.