سردرد گردنی (Cervicogenic Headache) نوعی سردرد ثانویه است که از اختلال در ساختارهای گردن — شامل مفاصل فاست، دیسک بین مهره‌ای، عضلات زیراکسیپیتال و رباط‌ها — منشأ می‌گیرد. برخلاف میگرن که عصبی-عروقی است، این سردرد به دلیل تحریک پایانه‌های عصبی در گردن رخ می‌دهد و درد به سمت پیشانی، گیجگاه و پشت چشم تابیده می‌شود. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، روزانه بیمارانی با این نوع سردرد مراجعه می‌کنند که سال‌ها به اشتباه تحت درمان میگرن بوده‌اند.
شیوع سردرد گردنی در جمعیت عمومی حدود ۲ تا ۴ درصد است، اما در میان بیماران مراجعه‌کننده با سردرد مزمن، تا ۲۰ درصد موارد را شامل می‌شود. زنان بیشتر از مردان affected می‌شوند و سنی اوج شیوع ۳۰ تا ۵۰ سال است.
علل و محرک‌ها
شایع‌ترین علل سردرد گردنی شامل دیسک گردنی، آرتروز مفاصل فاست، آسیب شلاق گردن (Whiplash)، فرم بدن سر به جلو (Forward Head Posture)، و تنش عضلانی مزمن ناشی از کار با رایانه است. محرک‌های رایج شامل نشستن طولانی پشت میز، کار با گوشی همراه، استرس، خوابیدن با بالش نامناسب و فعالیت‌های نیازمند نگاه به پایین طولانی (مثل خیاطی، نقاشی) است. در بسیاری از بیماران، درد صبح‌ها هنگام بیدار شدن شدیدتر است.
علائم تشخیصی
سردرد گردنی معمولاً یک‌طرفه است (هرچند ممکن است تغییر سمت دهد)، از پشت گردن یا کتف شروع می‌شود و به سمت پیشانی می‌تاید. درد کسالت‌آور و غیرنابض‌دار است (برخلاف میگرن که ضربان‌دار است). شدت درد معمولاً متوسط تا شدید است و با حرکت گردن یا نگه‌داشتن سر در یک وضعیت طولانی تشدید می‌شود. اغلب بیماران دامنه حرکتی گردن را کاهش‌یافته می‌یابند و حرکت گردن به سمت دردناک، علائم را تشدید می‌کند.
نقش فیزیوتراپی
درمان فیزیوتراپی در سردرد گردنی به‌عنوان خط اول درمان توصیه می‌شود. در کلینیک هویزه، ارزیابی شامل معاینه دامنه حرکتی گردن، تست‌های تحریک مفاصل فاست، ارزیابی فرم بدن و نیروی عضلات عمقی گردن است. برنامه درمانی شامل دست‌درمانی مفاصل گردن (Mulligan و Maitland)، تمرینات تقویتی عضلات عمقی گردن (Chin Tuck و انقباضات ایزومتریک)، کشش عضلات زیراکسیپیتال و بالای کتف، آموزش ارگونومی محیط کار، و اصلاح الگوهای حرکتی است.
تمرینات خانگی
تمرین Chin Tuck، کشش گردن به سمت‌ها، کشش کتف بالایی، تمرین Wall Angels و تمرینات تقویتی رومبوئید از مهم‌ترین اقدامات خانگی هستند. این تمرینات روزانه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه انجام شوند. استفاده از بالش ارگونومیک مناسب (پر کردن منحنی گردن هنگام خواب به پشت یا پهلو) بسیار مهم است. در کاربران رایانه، تنظیم مانیتور در ارتفاع چشم و استراحت هر ۳۰ دقیقه ضروری است.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر سردرد با علائم هشدار مانند تب، کاهش وزن، ضعف عضلانی، اختلال بینایی یا تعادل، سردرد شدید ناگهانی (تیردار)، سردرد پس از ضربه، یا سردرد تشدیدشونده همراه است، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. در این موارد، ارزیابی عصبی‌شناختی و تصویربرداری (MRI) ضروری است. در سردرد گردنی ساده، معمولاً پاسخ به فیزیوتراپی در ۴ تا ۶ جلسه محسوس است.
اگر سردرد مزمن دارید که با درمان‌های دارویی بهبود نیافته، احتمالاً علت گردنی است. ارزیابی تخصصی توصیه می‌شود. برای نوبت‌دهی با شماره ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶ تماس بگیرید.