برجمدی دیسک گردنی (Cervical Disc Bulge) یکی از شایع‌ترین مشکلات ستون فقرات گردنی است که در آن دیسک بین مهره‌ای از حالت طبیعی خود خارج شده و به سمت کانال نخاعی یا سوراخ‌های خروجی عصبی فشار می‌آورد. این حالت می‌تواند به فشار بر ریشه عصبی، التهاب و درد منجر شود. در حالی که بسیاری از افراد مبتلا به برجمدی دیسک گردنی بدون علامت هستند، در برخی بیماران می‌تواند به درد شدید گردن، بازو و بی‌حسی دست منجر شود.
در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، بیماران مبتلا به برجمدی دیسک گردنی به‌طور مرتب ارزیابی و درمان می‌شوند. در اکثر موارد، درمان محافظه‌کار شامل فیزیوتراپی، تمرینات و اصلاح سبک زندگی مؤثر است و تنها در موارد نادر نیاز به جراحی وجود دارد.
آناتومی و علل
ستون فقرات گردنی شامل ۷ مهره است که بین آن‌ها دیسک‌های بین مهره‌ای قرار دارند. این دیسک‌ها نقش ضربه‌گیر را ایفا می‌کنند و امکان حرکت گردن را فراهم می‌سازند. با افزایش سن، دیسک‌ها آب از دست می‌دهند و ضعیف می‌شوند — حالتی که دیسکوزیس دیسک نامیده می‌شود. این دیسک‌های ضعیف‌شده می‌توانند برآمده شوند و به ریشه‌های عصبی فشار بیاورند.
عوامل خطر شامل نشستن طولانی با سر خم به جلو (Text Neck)، کار با رایانه، آسیب شلاق گردنی، حمل اجسام سنگین، ژنتیک و سیگار کشیدن است. برجمدی دیسک معمولاً در سنین ۳۰ تا ۵۰ سالگی شایع‌تر است، اما با افزایش استفاده از گوشی هوشمند، در سنین پایین‌تر نیز دیده می‌شود.
علائم بالینی
علائم بسته به محل و شدت برجمدی متفاوت است. شایع‌ترین علائم شامل درد گردن که به شانه، بازو یا دست تابیده می‌شود، بی‌حسی یا گزگز در انگشتان، ضعف عضلانی در بازو یا دست، کاهش رفلکس‌ها و سفتی گردن است. برجمدی در سطح C5-C6 معمولاً به درد در خارج بازو، شانه و ساعد منجر می‌شود، در حالی که برجمدی در C6-C7 می‌تواند به بی‌حسی در انگشتان میانی و حلقه منجر شود. درد معمولاً با حرکت گردن به سمت برجمدی، کشش دست و عطسه تشدید می‌شود.
تشخیص
فیزیوتراپیست هویزه با معاینه بالینی می‌تواند علائم رادیکولوپاتی گردنی را تشخیص دهد. تست‌های بالینی شامل Spurling's Test (فشار سر به سمت علامت و چرخش)، تست کشش گردنی (Cervical Distraction) و ارزیابی رفلکس‌ها، قدرت و حس هستند. در صورت وجود علائم هشدار یا تداوم علائم با درمان محافظه‌کار، MRI گردنی برای تأیید تشخیص و تعیین شدت برجمدی تجویز می‌شود. امواج عصبی (EMG/NCS) نیز در مواردی که ضعف عضلانی وجود دارد، می‌تواند کمک‌کننده باشد.
درمان محافظه‌کار
اکثر بیماران با برجمدی دیسک گردنی با درمان محافظه‌کار بهبود می‌یابند. در فاز حاد، استراحت نسبی، یخ‌درمانی، استفاده از یقه نرم گردن برای دوره‌های کوتاه و داروهای ضدالتهاب با تجویز پزشک توصیه می‌شود. فیزیوتراپی شامل کشش گردنی (Cervical Traction) برای کاهش فشار بر دیسک، تمرینات کششی، تمرینات تقویتی عضلات عمقی گردن و شانه، و درمان‌های دستی برای بهبود تحرک مهره‌ها است.
اصلاح عادات محیط کار، تنظیم ارگونومی میز و مانیتور، کاهش استفاده از گوشی، و تمرینات کششی هر ساعت بسیار مهم هستند. در کلینیک هویزه، بیماران آموزش می‌بینند که چگونه نشستن، خوابیدن و کار با رایانه را به‌گونه‌ای انجام دهند که کمترین فشار به گردن وارد شود.
چه زمانی نیاز به جراحی است؟
جراحی در موارد زیر در نظر گرفته می‌شود: علائم عصبی پیش‌رونده (افزایش ضعف)، درد غیرقابل کنترل با درمان محافظه‌کار پس از ۶ تا ۱۲ هفته، علائم Cauda Equina در ناحیه گردنی (ضعف شدید، اختلال کنترل ادرار یا مدفوع)، یا در مواردی که برجمدی به نخاع فشار آورده و باعث مایلوپاتی شده است. جراحی معمولاً شامل دیسککتومی گردنی و فیوژن (ACDF) یا تعویض دیسک مصنوعی است.
پیشگیری و مدیریت بلندمدت
پس از بهبود، تمرینات تقویتی عضلات عمقی گردن، اصلاح پوسچر، تنظیم ارگونومی محیط کار، کاهش وزن، قطع سیگار و فعالیت منظم ورزشی برای پیشگیری از عود ضروری هستند. در کلینیک هویزه، برنامه شخصی پیشگیری از عود به هر بیمار ارائه می‌شود.
توجه: اگر درد گردن شما با بی‌حسی، ضعف یا اختلال کنترل ادرار همراه است، فوراً به پزشک مراجعه کنید. این علائم می‌توانند نشانه فشار جدی بر نخاع باشند. تماس کلینیک هویزه: ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶.