شکستگی استرسی (Stress Fracture) یک ترک ریز در استخوان است که از بارگذاری مکرر و بیش از حد ناشی می‌شود، برخلاف شکستگی حاد که از یک ضربه واحد رخ می‌دهد. این آسیب در ورزشکاران دویدن، بسکتبال، گیمناستیک و رقص شایع است؛ شایع‌ترین محل‌ها استخوان‌های متاتارس پا، تیبیا (ساق پا) و استخوان ران. علائم شامل درد موضعی که با فعالیت تشدید و با استراحت کاهش می‌یابد، حساسیت موضعی و گاهی تورم است. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، توانبخشی شکستگی استرسی یک برنامه چندمرحله‌ای است.
علت زمینه‌ای شکستگی استرسی اغلب ترکیبی از افزایش ناگهانی حجم تمرین، کفش نامناسب، تغذیه ضعیف (به‌ویژه کمبود کلسیم و ویتامین D)، اختلالات قاعدگی در زنان ورزشکار (Athlete Triad) و بیومکانیک نادرست پا است. بنابراین درمان تنها استراحت نیست؛ رفع علت زمینه‌ای نیز ضروری است.
مرحله ۱: استراحت نسبی (۴ تا ۸ هفته)
هدف اولیه اجازه ترمیم استخوان است. فعالیت وزن‌بر متوقف می‌شود و در موارد شدید، عصا یا چکمه‌ی CAM استفاده می‌شود. در این مرحله، تمرینات غیروزن‌بر مانند شنا، دوچرخه سواری ثابت با مقاومت کم و تمرینات بالاتنه برای حفظ آمادگی قلبی-عروقی و عضلانی مجاز است. فیزیوتراپیست هویزه برنامه تمرینی جایگزین طراحی می‌کند تا ورزشکار بدون بارگذاری روی استخوان آسیب‌دیده، آمادگی خود را حفظ کند.
مرحله ۲: بازگشت تدریجی به وزن‌بری (۲ تا ۴ هفته)
پس از تأیید پزشک با تصویربرداری MRI یا اسکن استخوان، بازگشت تدریجی به فعالیت وزن‌بر آغاز می‌شود. ابتدا راه رفتن با کفش استاندارد، سپس دویدن سبک با فواصل کوتاه، و تدریجاً افزایش مسافت و شدت. قانون کلی: افزایش حجم تمرین بیش از ۱۰ درصد در هفته مجاز نیست. اگر درد برگشت، باید یک مرحله به عقب برگردید.
مرحله ۳: تقویت و اصلاح بیومکانیک
برای پیشگیری از عود، عضلات حمایت‌کننده تقویت می‌شوند. برای شکستگی تیبیا، تقویت عضلات ساق، همسترینگ و گلوتئال؛ برای شکستگی متاتارس، تقویت عضلات داخل پا و انگشتان. اصلاح بیومکانیک با کفی طبی شخصی‌سازی‌شده انجام می‌شود. ویدیوآنالیس راه رفتن و دویدن در کلینیک هویزه به شناسایی الگوی نامناسب حرکتی کمک می‌کند.
مرحله ۴: بازگشت به ورزش (۴ تا ۱۲ هفته پس از شروع)
در این مرحله، ورزشکار با تست‌های عملکردی مانند Single-Leg Hop، Vertical Jump و Y-Balance Test ارزیابی می‌شود. اگر نتایج نسبت به سمت سالم بیش از ۹۰ درصد باشد، بازگشت به تمرینات ورزشی تخصصی مجاز است. روند بازگشت به ورزش رقابتی باید با هماهنگی مربی و فیزیوتراپیست انجام شود.
نقش تغذیه و هورمون
در زنان ورزشکار با اختلال قاعدگی یا در مردان با تستوسترون پایین، ارجاع به متخصص غدد ضروری است. کمبود ویتامین D و کلسیم با آزمایش خون بررسی و در صورت نیاز با مکمل جبران می‌شود. فیزیوتراپیست هویزه با تیم پزشکی همکاری دارد تا ابعاد تغذیه‌ای و هورمونی نیز پوشش داده شوند.
اگر از درد موضعی استخوان حین ورزش رنج می‌برید، شکستگی استرسی محتمل است. برای ارزیابی تخصصی با کلینیک هویزه تماس بگیرید: ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶.