رابطه میان فرم بدن و هضم غذا اغلب نادیده گرفته می‌شود، اما در دهه های اخیر تحقیقات نشان داده‌اند که پوسچر نامناسب می‌تواند نقش مهمی در بروز یا تشدید مشکلات گوارشی مانند رفلاکس اسید معده، نفخ، یبوست و حتی سندرم روده تحریک‌پذیر ایفا کند. دیافراگم، عضله اصلی تنفس، نه‌تنها قفسه سینه را از شکم جدا می‌کند بلکه از طریق رباط‌ها و فاشیا با معده و مری ارتباط دارد.
پوسچر و رفلاکس اسید معده
در حالت نشستن خمیده به جلو، فشار داخل شکمی افزایش می‌یابد و معده به سمت بالا فشرده می‌شود. این فشار می‌تواند اسفنکتر تحتانی مری را ضعیف کرده و اجازه دهد اسید معده به مری برگردد. تحقیقات نشان داده‌اند که نشستن خمیده ۴۵ درجه پس از غذا می‌تواند رفلاکس را تا ۳ برابر تشدید کند. اصلاح پوسچر به نشستن مستقیم با کمر صاف و شانه‌ها به عقب، یکی از ساده‌ترین راه‌های کاهش رفلاکس است.
دیافراگم و معده
دیافراگم از طریق رباط فرنی‌مریایی (Phrenoesophageal Ligament) به اسفنکتر تحتانی مری متصل است. تنفس دیافراگمی صحیح، این رباط را فعال نگه می‌دارد و پشتیبانی مکانیکی اسفنکتر را تقویت می‌کند. در مقابل، تنفس سطحی قفسه سینه‌ای که در افراد دارای پوسچر خمیده رایج است، این مکانیزم را ضعیف می‌کند. آموزش تنفس دیافراگمی یکی از اصول درمان فیزیوتراپی برای رفلاکس مقاوم به داروست.
کیفوز و فشردگی معده
در افراد دارای کیفوز ستون سینه‌ای شدید (قوز پشت)، فضای داخلی شکم کاهش می‌یابد و احشاء داخلی فشرده می‌شوند. این فشرده‌سازی می‌تواند باعث کندی تخلیه معده، احساس زودرس سیری، نفخ و حتی تنگی نفس پس از غذا شود. اصلاح تدریجی کیفوز با تمرینات تقویتی عضلات پشت و کشش عضلات سینه، به طور قابل توجهی این علائم را بهبود می‌بخشد.
نشستن و یبوست
نشستن طولانی و کم‌تحرکی، یکی از علل شایع یبوست است. فعالیت بدنی به‌ویژه راه رفتن، حرکات روده را تحریک می‌کند. علاوه بر این، در نشستن خمیده، زاویه بین راست‌روده و مقعد نادرست است و دفع سخت‌تر می‌شود. استفاده از «صندلی اسکوات» (Squatty Potty) که زاویه صحیح ۳۵ درجه‌ای ایجاد می‌کند، یک راهکار ساده و مؤثر است. در کلینیک هویزه آموزش پوسچر نشستن صحیح هنگام دفع نیز ارائه می‌شود.
تمرینات مفید
چند تمرین کلیدی برای بهبود هضم از طریق پوسچر: تمرین تنفس دیافراگمی روزانه ۵ تا ۱۰ دقیقه، تمرینات کشش عضلات سینه (Doorway Stretch)， تمرینات تقویتی عضلات پشت (Wall Angels، Reverse Snow Angels)، تمرین تیل لگن برای اصلاح положение لگن، و پیاده‌روی روزانه حداقل ۳۰ دقیقه. این تمرینات هم پوسچر را بهبود می‌دهند و هم هضم را تحریک می‌کنند.
پوسچر هنگام و بعد از غذا
هنگام غذا خوردن، بنشینید مستقیم با کمر صاف، پاها روی زمین، و شانه‌ها به عقب. از خوردن غذا در حالت درازکش یا خوابیده به‌شدت پرهیز کنید. پس از غذا، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیاده‌روی آرام مؤثر است؛ دراز کشیدن بلافاصله پس از غذا می‌تواند رفلاکس را تشدید کند. اگر نیاز به استراحت دارید، خوابیدن به پهلوی چپ به‌طور مکانیکی از رفلاکس جلوگیری می‌کند زیرا معده در این حالت زیر مری قرار می‌گیرد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه اصلاح پوسچر می‌تواند علائم گوارشی را بهبود دهد، اما برخی علائم نیازمند ارزیابی پزشکی فوری هستند: کاهش وزن بدون دلیل، خون در مدفوع، درد شدید شکم، مشکل بلع، یا استفراغ مکرر. این علائم می‌توانند نشانه مشکلات جدی‌تر باشند. در صورت وجود این علائم، خوددرمانی ممنوع است.
توجه: در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، ارزیابی پوسچر و آموزش تنفس دیافراگمی برای بیماران دارای مشکلات گوارشی مزمن در هماهنگی با پزشک گوارش ارائه می‌شود. شماره نوبت‌دهی ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶.