ضربه مغز خفیف یا Concussion یکی از آسیب‌های شایع در ورزش‌های تماسی، تصادفات و سقوط است که می‌تواند علائم متنوعی ایجاد کند؛ از سردرد و سرگیجه گرفته تا مشکلات تمرکز، خستگی زودرس و اختلال خواب. اگرچه این علائم غالباً طی چند هفته بهبود می‌یابند، اما در برخی افراد ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه یابند (Post-Concussion Syndrome) و کیفیت زندگی را مختل کنند.
فیزیوتراپی تخصصی نقش کلیدی در مدیریت علائم پس از ضربه مغز ایفا می‌کند، به‌ویژه برای علائمی که ریشه در سیستم گردنی، وستیبولار و اوتونوم دارند. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، برنامه توانبخشی پس از ضربه مغز شامل ارزیابی چندسیستمی، درمان دستی گردن، تمرینات تعادلی و پروتکل بازگشت تدریجی به فعالیت است.
علائم پس از ضربه مغز کدامند؟
سردرد، سرگیجه، تهوع، حساسیت به نور و صدا، خستگی، تاری دید، اختلال تمرکز، مشکلات حافظه کوتاه‌مدت، تحریک‌پذیری و اختلال خواب از شایع‌ترین علائم هستند. در برخی بیماران، علائم وستیبولار مانند سرگیجه هنگام حرکت سریع سر یا حرکت چشم، و علائم گردنی مانند درد و سفتی گردن غالب هستند. تشخیص اینکه کدام سیستم بیشتر درگیر است، کلید طراحی برنامه درمانی موفق است.
مهم است بدانید که ضربه مغز خفیف معمولاً در MRI دیده نمی‌شود؛ تشخیص بر اساس علائم بالینی و تست‌های تخصصی است. به همین دلیل، ارزیابی توسط فیزیوتراپیست آموزش‌دیده اهمیت بالایی دارد.
فیزیوتراپی چگونه کمک می‌کند؟
فیزیوتراپیست‌های کلینیک هویزه ابتدا با مجموعه‌ای از تست‌ها، علائم گردنی، وستیبولار، اوتونوم و شناختی را ارزیابی می‌کنند. اگر درد و سفتی گردن وجود دارد، دست‌درمانی، ماساژ بافت نرم و تمرینات کشش ملایم برای کاهش فشار روی اعصاب گردنی و عضلات تحت occipital انجام می‌شود. این امر می‌تواند سردرد و سرگیجه را به‌طور چشمگیر کاهش دهد.
در صورت درگیری سیستم وستیبولار، تمرینات گاز ساکاد، همگرایی چشم، تعادل ایستا و پویا، و حرکت سر تدریجی (Gaze Stabilization) به کار گرفته می‌شوند. برای علائم اوتونوم مانند افزایش ضربان قلب هنگام فعالیت، تمرینات هوازی با شدت کنترل‌شده روی دوچرخه ثابت انجام می‌شود. برنامه به‌صورت هفتگی بازنگری می‌شود تا شدت تمرین متناسب با بهبود بیمار تنظیم گردد.
پروتکل بازگشت تدریجی به فعالیت چگونه است؟
بازگشت به فعالیت ورزشی یا شغلی باید تدریجی و در ۶ مرحله انجام شود. مرحله ۱: استراحت کامل ۲۴ تا ۴۸ ساعت. مرحله ۲: فعالیت سبک هوازی مانند راه رفتن. مرحله ۳: تمرینات ورزشی بدون تماس. مرحله ۴: تمرینات پیشرفته بدون تماس. مرحله ۵: تمرینات با تماس کنترل‌شده. مرحله ۶: بازگشت کامل به ورزش یا کار. در هر مرحله، اگر علائم تشدید شوند، باید به مرحله قبل بازگردید.
این محتوا جنبه آموزشی دارد و جایگزین ویزیت پزشک متخصص مغز و اعصاب نیست. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، ارزیابی و توانبخشی پس از ضربه مغز توسط فیزیوتراپیست‌های آموزش‌دیده انجام می‌شود. برای رزرو نوبت با شماره ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶ تماس بگیرید.