آرتروز زانو (Osteoarthritis) شایع‌ترین نوع آرتروز است که در اثر ساییدگی تدریجی غضروف مفصل زانو رخ می‌دهد. این مشکل بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال، افراد دارای اضافه وزن و کسانی که سابقه آسیب زانو داشته‌اند، دیده می‌شود. علائم آن شامل درد، تورم، سفتی صبحگاهی و کاهش دامنه حرکتی است که به‌مرور زمان می‌تواند کیفیت زندگی را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.
خبر خوب این است که در اکثر بیماران، جراحی تعویض مفصل می‌تواند با مدیریت غیرجراحی اصولی شامل فیزیوتراپی، کنترل وزن و اصلاح سبک زندگی به تأخیر افتد یا کاملاً اجتناب شود. در این مقاله، رویکرد فیزیوتراپی هویزه برای مدیریت آرتروز زانو را مرور می‌کنیم.
علل این مشکل چیست؟
علت اصلی آرتروز زانو، تخریب تدریجی غضروف مفصلی است که به‌تدریج ضخامت خود را از دست می‌دهد و باعث تماس مستقیم استخوان‌ها به یکدیگر می‌شود. افزایش سن، اضافه وزن، سابقه آسیب زانو (مانند پارگی ACL یا منیسک)، تکرار حرکات زانو در مشاغل خاص و ژنتیک از عوامل خطر هستند.
در زنان، شانس ابتلا پس از یائسگی به دلیل کاهش هورمون‌های محافظ غضروف افزایش می‌یابد. همچنین ضعف عضلات چهارسر و گلوتئال، فشار بیش‌ازحد روی مفصل را تشدید می‌کند و روند تخریب را تسریع می‌کند.
نشانه‌ها کدامند؟
درد زانو که با فعالیت تشدید و با استراحت بهبود می‌یابد، اولین نشانه است. سفتی صبحگاهی زانو که معمولاً کمتر از ۳۰ دقیقه طول می‌کشد، تورم پس از فعالیت، احساس ساییده شدن یا صدای تق‌تق هنگام خم و راست کردن زانو و کاهش تدریجی دامنه حرکتی از دیگر نشانه‌ها هستند.
در مراحل پیشرفته، بیمار ممکن است هنگام پله رفتن، برخاستن از صندلی یا پیاده‌روی طولانی دچار درد شدید شود. در برخی موارد، تغییر شکل زانو به صورت زانو پرانتزی (Varus) یا ضربدری (Valgus) رخ می‌دهد.
فیزیوتراپی چگونه کمک می‌کند؟
فیزیوتراپیست‌های کلینیک هویزه ابتدا با ارزیابی کامل دامنه حرکتی، قدرت عضلانی، الگوی راه رفتن و وضعیت بدن، شدت آرتروز را تعیین می‌کنند. سپس یک برنامه درمانی شخصی‌سازی‌شده شامل تقویت عضلات چهارسر، همسترینگ و گلوتئال طراحی می‌شود که نقش مهمی در کاهش فشار روی مفصل دارد.
درمان‌های فیزیکی مانند TENS، لیزر درمانی، گرمادرمانی و در موارد خاص موج‌درمانی برای کنترل درد و التهاب استفاده می‌شود. تمرینات کششی ملایم، تمرینات تعادلی و آموزش الگوی صحیح پله رفتن و نشستن، بخش مهمی از برنامه هستند. در کلینیک هویزه، استفاده از کفی طبی و آموزش اصلاح الگوی راه رفتن نیز به بیماران پیشنهاد می‌شود.
تمرینات مفید
نشستن و باز کردن زانو: نشسته روی صندلی، پا را صاف کنید و ۵ ثانیه نگه دارید، ۱۵ بار تکرار کنید. نشستن دیواری: با زاویه ۶۰ درجه شروع کنید و تدریجاً به ۹۰ درجه برسید. پل سرینی: برای تقویت گلوتئال که فشار زانو را کاهش می‌دهد. کشش همسترینگ: ۳ بار در روز، هر بار ۳۰ ثانیه.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر درد زانو با تورم شدید، قرمزی و گرمی مفصل همراه است، یا اگر قفل شدن زانو رخ می‌دهد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. در موارد درد شدید که با فیزیوتراپی و دارو بهبود نمی‌یابد و فعالیت روزانه را مختل می‌کند، ارزیابی برای جراحی تعویض مفصل ضروری است.
این محتوا جنبه آموزشی دارد و جایگزین ویزیت پزشک نیست. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، برنامه مدیریت آرتروز زانو به‌صورت حضوری یا در منزل ارائه می‌شود. برای هماهنگی با شماره ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶ تماس بگیرید.