هنگام صحبت از ارگونومی محیط کار، اغلب به صندلی، میز و جایگاه کیبورد فکر می‌کنیم؛ اما نور محیط نقش بسیار مهمی در سلامت عضلانی-اسکلتی دارد. کم‌نور بودن محیط کار باعث می‌شود کاربر ناخودآگاه به سمت جلو خم شود تا بهتر ببیند، که این امر منجر به گردن‌درد، کمردرد و سردرد می‌شود. نور بیش از حد یا نامتعادل نیز باعث خستگی چشم، تنگی نفس و تنش عضلانی می‌شود.
در این مقاله، اصول تنظیم نور محیط کار را برای کاهش فشار عضلانی، خستگی چشم و بهبود بهره‌وری بررسی می‌کنیم. این توصیه‌ها برای کارمندان دفتری، دورکاران و دانشجویان قابل اعمال است.
چرا نور اهمیت دارد؟
چشم انسان برای دیدن به نور کافی نیاز دارد. وقتی نور کافی نباشد، عضلات چشم و گردن برای جبران این نقص، فشار بیشتری را تحمل می‌کنند. این فشار طولانی‌مدت منجر به تنش عضلانی، سفتی گردن، سردرد و در نهایت افت کیفیت زندگی می‌شود. نور مستقیم یا انعکاس‌های ناخواسته روی صفحه نمایش نیز باعث خستگی چشم و در برخی موارد سردرد میگرنی می‌شوند.
میزان نور مناسب
برای کارهای اداری و کار با رایانه، میزان نور توصیه‌شده بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس است. برای کارهای دقیق مانند طراحی، نقشه‌کشی یا مطالعه طولانی، ۵۰۰ تا ۷۵۰ لوکس توصیه می‌شود. برای اندازه‌گیری نور محیط می‌توانید از اپلیکیشن‌های اندازه‌گیر لوکس روی گوشی استفاده کنید. نور طبیعی از پنجره بهترین منبع است، اما باید انعکاس مستقیم روی صفحه نمایش را کنترل کنید.
اصول تنظیم نور محیط کار
منبع اصلی نور باید از کنار یا پشت سر باشد، نه از روبه‌رو. نور از روبه‌رو باعث خیرگی و خستگی چشم می‌شود. اگر امکان دارد، میز را طوری قرار دهید که پنجره در کنار شما باشد. از قرار دادن میز روبه‌روی پنجره خودداری کنید. از لامپ‌های LED با دمای رنگ ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کلوین استفاده کنید. این نور سفید-گرم برای محیط کار ایده‌آل است و کم‌ترین خستگی را ایجاد می‌کند. اگر صفحه نمایش شما روشن است و محیط اطراف تاریک، فشار چشم افزایش می‌یابد. از یک چراغ رومیزی با نور ملایم در پشت صفحه نمایش استفاده کنید.
کنترل انعکاس و خیرگی
انعکاس روی صفحه نمایش باعث خستگی چشم و اعمال فشار ناخودآگاه روی عضلات گردن و شانه می‌شود. برای کنترل انعکاس: فیلتر ضد انعکاس (Anti-Glare) روی صفحه نصب کنید. زاویه صفحه را طوری تنظیم کنید که منبع نور مستقیم به آن نیفتد. از پرده شفاف یا کرکره برای کنترل نور پنجره استفاده کنید. صفحه نمایش را با دستمال میکروفایبر تمیز کنید تا گرد و غبار باعث پراکندگی نور نشود.
قانون ۲۰-۲۰-۲۰ برای استراحت چشم
هر ۲۰ دقیقه، ۲۰ ثانیه به جایی در فاصله ۲۰ فوتی (۶ متری) نگاه کنید. این کار به عضلات چشم استراحت می‌دهد و از خستگی پیشگیری می‌کند. در همین زمان، شانه‌های خود را رها کنید، سر را به آرامی به اطراف بچرخانید و چند نفس عمیق بکشید. این استراحت‌های کوتاه به کاهش تنش عضلانی گردن و شانه کمک شایانی می‌کنند.
نشانه‌های کم‌نور بودن محیط
اگر پس از کار با رایانه سردرد، خستگی چشم، تاری دید موقت، خشکی چشم، سفتی گردن و شانه یا خستگی زودرس را تجربه می‌کنید، احتمالاً محیط کار شما کم‌نور است. این علائم اغلب با بهبود نور محیط به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابند. در صورتی که علائم ادامه یافتند، ارزیابی فیزیوتراپی برای بررسی وضعیت عضلانی گردن و شانه توصیه می‌شود.
توجه: ارگونومی نور یکی از اجزای ارگونومی جامع محیط کار است. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، مشاوره ارگونومی تخصصی برای تنظیم کامل محیط کار ارائه می‌شود. برای رزرو مشاوره با شماره ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶ تماس بگیرید.