دوران بارداری با تغییرات گسترده در وضعیت بدن، هورمون‌ها و فشار روی مفاصل همراه است که می‌تواند منجر به کمردرد، درد لگن، درد سیاتیک و مشکلات عضلانی شود. آمار نشان می‌دهد حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد زنان باردار دچار کمردرد یا گردن‌درد در طول بارداری می‌شوند. خبر خوب این است که با فیزیوتراپی ایمن و تخصصی، اکثر این مشکلات قابل پیشگیری و درمان هستند.
در این مقاله، علل شایع دردهای دوران بارداری، تمرینات ایمن و رویکرد فیزیوتراپی هویزه برای مراقبت از مادران را مرور می‌کنیم. در کلینیک هویزه، برنامه‌های تخصصی فیزیوتراپی بارداری توسط فیزیوتراپیست‌های آموزش‌دیده ارائه می‌شود.
علل این مشکل چیست؟
در دوران بارداری، ترشح هورمون ریلکسین باعث شل شدن رباط‌های لگن و مفاصل می‌شود تا زایمان تسهیل شود؛ اما این امر می‌تواند باعث ناپایداری لگن و درد مفصل ساکروایلیاک شود. رشد تدریجی شکم، مرکز ثقل بدن را به جلو می‌برد و قوس کمر را افزایش می‌دهد که به کمردرد منجر می‌شود.
افزایش وزن، فشار روی عصب سیاتیک، تغییرات وضعت بدن و فشار رحم بر رگ‌های لگن از دیگر علل هستند. در سه‌ماهه سوم، تورم دست و پا و درد مچ پا نیز شایع است. پس از زایمان نیز، درد لگن، ضعف عضلات شکم و کف لگن، و کمردرد ناشی از حمل نوزاد، از مشکلات شایع هستند.
نشانه‌ها کدامند؟
کمردرد که با ایستادن طولانی یا راه رفتن تشدید می‌شود، درد مفصل ساکروایلیاک در ناحیه پایین کمر و باسن، درد سیاتیک تیرکشنده به سمت پا، درد شرایفی (Symphysis Pubis) در جلوی لگن و احساس بی‌ثباتی هنگام راه رفتن از نشانه‌های اصلی هستند.
پس از زایمان، بسیاری از مادران از نشت ادرار هنگام عطسه یا سرفه، درد هنگام رابطه جنسی، کمردرد مزمن و ضعف عضلات شکم شکایت دارند. این مشکلات با فیزیوتراپی تخصصی قابل کنترل هستند.
فیزیوتراپی چگونه کمک می‌کند؟
فیزیوتراپیست‌های کلینیک هویزه ابتدا با ارزیابی کامل وضعیت بدن، دامنه حرکتی و عضلات کف لگن، یک برنامه ایمن و شخصی‌سازی‌شده طراحی می‌کنند. در طول بارداری، تمرینات تقویتی ملایم عضلات هسته مرکزی و گلوتئال، تمرینات کششی و آموزش وضعیت بدن ارائه می‌شود. آموزش الگوی صحیح نشستن، خوابیدن و بلند کردن اجسام بخش مهمی از برنامه است.
پس از زایمان، تمرینات تقویت عضلات کف لگن (Kegel)، بازیابی عضلات شکم، آموزش الگوی صحیح حمل نوزاد و تمرینات کششی برای کاهش کمردرد ارائه می‌شود. در صورت نیاز، از دستگاه‌های فیزیوتراپی بی‌خطر مانند گرمادرمانی و TENS با تنظیمات خاص برای بارداری استفاده می‌شود.
تمرینات مفید
تیل لگن خوابیده: در حالت درازکش به پشت، زانوها خم، کمر را به‌آرامی به زمین فشار دهید و ۵ ثانیه نگه دارید، ۱۰ بار تکرار کنید. تمرین صدفی (Clamshell): در حالت خوابیده به پهلو، زانوها خم، بالای زانو را بدون حرکت دادن لگن باز کنید، ۱۵ بار تکرار. تمرینات کگل: انقباض عضلات کف لگن، ۵ ثانیه نگه دارید، ۳ ست ۱۰ تایی. تمرینات کششی ملایم گردن و شانه نیز برای کاهش تنش عضلانی مفید هستند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر در دوران بارداری دچار درد شدید شکم، خونریزی، سرگیجه یا تورم ناگهانی پاها شدید، فوراً به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید. همچنین اگر درد لگن یا کمردرد با بی‌حسی پا، ضعف عضلانی یا کنترل ادرار همراه است، ارزیابی پزشکی ضروری است. پس از زایمان، در صورت ادامه نشت ادرار بیش از ۶ هفته، ارزیابی تخصصی توصیه می‌شود.
این محتوا جنبه آموزشی دارد و جایگزین ویزیت پزشک نیست. در کلینیک فیزیوتراپی هویزه، خدمات فیزیوتراپی بارداری به‌صورت حضوری و آنلاین ارائه می‌شود. برای هماهنگی با شماره ۰۹۱۲۳۲۱۳۰۸۶ تماس بگیرید.